Scholen zijn er niet alleen in de grote kernen. In kleine dorpen werd en wordt ook onderwijs gegeven. Het onderwijs in Bunne kent een lange, maar ook roerige geschiedenis.
Het was in die tijd zo. In iedere kerspel moest een school komen, dat werd de kerspelschool genoemd. Deze zouden dan in het hoofddorp moeten verrijzen. In de kleinere buurtschappen konden bijscholen gesticht worden. De bevolking werd gevraagd, ook financieel, om een eigen bijschool te realiseren. In Bunne/Winde lukte dit. Ondanks dat er een landelijk gemiddelde aan leerlingen werd vereist. In 1846 zaten er zo’n tien leerlingen op de school en toch bleef de school voortbestaan. Dat er zo weinig kinderen op de school zaten had meerdere oorzaken. In tegenstelling tot elders kwamen er geen nieuwbouwwijken
in het dorp, de boerderijen op Bunnerveen brachten geen nieuwe aanwas, bovendien werd de oversteek
van de Noordenveldweg als levensgevaarlijk betiteld.
Zoals gezegd, de inwoners moesten zelf alles regelen, terwijl de onderwijzer niet door de overheid werd betaald, maar van het schoolgeld van de kinderen rond moest zien te komen. Deze onderwijzer verdiende veel minder dan zijn collega op de kerspelschool.
Schoolbanken bij garagehouder
Reeds in 1817 werd in Bunne lager onderwijs gegeven. De schoolbanken stonden in de woning van garagehouder Palthe. Er zaten twaalf kinderen op deze school. Het waren hele jonge onderwijzers die les gaven. Op deze bijscholen werden ze hulponderwijzer genoemd. En ze kwamen overal vandaan. Zoals Klaas Stoffel uit Middelharnis, die een uitgebreide en hilarische sollicitatiebrief schreef in het dialect. Hij schreef dat zijn vader eerst een sollicitatiebrief had gemaakt en verstuurd naar een andere school, maar dat hij dat zelf ook wel kon doen. Letterlijk staat vermeld: ‘De meester seit altied nog teuge mien vader: ik kin mie niet begriepen dat joe joe jong met werkken zien kost verdienne laatte. Der zit meer in hei moet veruit in de wereld en derom burgemeester ben ik en mien vader van oodeel dat in hulponderwiezers-possie goed veur mie sol weese te meer omdat ik besonder veul van kienders houd en bie oens zanggezelschap de tweedde basze sing.’ En nog een kanttekening en met excuus dat er gemorst is op de brief. ‘Mien breur havene de inkoken ommegooid.’
Schoolwandeling
Het ging aanvankelijk goed met de school. Er waren markante onderwijzers bij. Zoals P. van der Wal die nogal vooruitstrevend was. Hij introduceerde de schoolwandeling. Omdat hij dat noodzakelijk achtte. De eenvoudigste aardrijkskundige begrippen waren bij een groot aantal leerlingen van groep 5 en 6 niet bekend. Hij ondervond dat velen nog nooit een kanaal, schip, brug, spoorweg of trein hadden gezien. Dat beeld klopte ook wel. De kinderen, de meesten van landbouwers, gingen er bijna nooit op uit. Als de vader bijvoorbeeld naar een markt ging voor beesten, deed hij deze boodschap alleen. Het kind mocht
wel mee, maar vader ging dan niet naar het bos, een hertenkamp, museum, om iets te laten
zien en zijn kinderen voor te lichten. De onderwijzer was dus de aangewezen persoon. De wandelingen ging naar het Noord-Willemskanaal, de Yder duinen, een villa (waarmee het begrip buitenverblijf werd uitgelegd), het station van Vries, een hunebed en ook het toeristische Paterswolde werd aangedaan.
Bij de wandeling naar Paterswolde werd om negen uur ’s morgens vertrokken en kwamen de kinderen pas om vier uur weer thuis. Ze hadden wel een uur in de speeltuin van de Twee Provinciën gespeeld
en tijden in het doolhof rondgelopen. Met veel plezier schreven de kinderen er opstellen over. Meester
Deenen, afkomstig uit Balloo, was ook een bijzonder figuur. Hij reed in de eerste auto in Bunne, speelde een leidinggevende rol in de landbouwvereniging en hield zich bezig met dorpsaangelegenheden. Deenen zorgde er ook voor dat, in 1908, de school over een tweede leerkracht kon beschikken en later ook nog een handwerkjuf. Dit op verzoek van de ouders.
Laatste schoolhoofd
Het laatste schoolhoofd was A. Boeree uit Eelde (geboren in België!). Boeree, met Vos als tweede onderwijzer, beleefde een hoogtepunt: het 25-jarig bestaan. Daarbij was er een optocht van vijftien praalwagens, vervaardigd door diverse groepen, straten, verenigingen en bedrijven.
Nooit werd gedacht dat inwoners tot zoiets groots in staat waren. Tevens was er een revue, waarbij café de Viersprong drie dagen lang bomvol zat. Boeree was ook de man die de schoolkrant, opgezet door een eerdere leerkracht (Luppes), voortzette. Sterker: ‘De Schoolklap’ groeide uit tot een dorpskrant. Meteen in het eerste jaren waren er al meer dan honderd abonnees. Later werd deze krant de nog steeds bestaande ‘Neisputter’.
Naast het uitbrengen van de schoolkrant betekende de school veel meer voor de dorpsgemeenschap. Maar de toekomst zag er duister uit. In het schooljaar 1979/1980 werd in alle optimisme nog een naam bedacht voor de school: Burchtschool. Maar het aantal leerlingen liep drastisch terug. Maatregelen als het aantrekken van kinderrijke gezinnen, bouwrijp maken voor nieuwbouw, klonken mooi, maar er gebeurde niets. Ook een samenwerking met de school in Yde kwam niet van de grond.
Uit telling bleek dat er in de schoolkring 26 toekomstige leerlingen waren, maar slechts twaalf op de school in Bunne. Er werd geprobeerd de potentiële veertien over te halen, maar om diverse redenen wilden de ouders niet. Er werd ook een actiegroep in het leven geroepen, ‘Behoud de School’. In 1984 werd beslist dat de gemeente Vries met ingang van het schooljaar 1985/1986 door zou gaan met zes basisscholen. In Vries, Zeijen, Tynaarlo, Yde, Donderen en Oudemolen. En dus niet in Bunne. Tot op de
laatste dag vervulde Boeree zijn plicht en gaf aan zes kinderen les. Terwijl de oudercommissie nog steeds de jaarlijkse activiteiten organiseerde. Op 25 oktober werd een afscheidsreceptie georganiseerd voor meester Boeree in Café Trip in Donderen. Het schoolgebouw werd te koop aangeboden. Een werkgroep probeerde het onderkomen nog te behouden voor de dorpsgemeenschap, maar
ook dit feest ging niet door. Het schoolgebouw werd verbouwd tot een woning.
Tekst: Erik Ebbinge
Bron: ‘Van Stoefgat tot Kiekeveer’
Klik op de afbeelding hieronder om de PDF hiervan te openen.
